OYUN SADECE ÇOCUKLAR İÇİN Mİ yoksa TÜM CANLILAR İÇİN Mİ?
Oyun denildiğinde çoğunlukla zihinlerde çocuk figürü canlanır. Elbette oyun oynama çocukların bilişsel, duygusal, duyuşsal ve sosyal gelişimleri için en büyük destekleyicilerden bir tanesidir. Çocuklar, oyun oynarken bir nevi gerçek hayatı korunaklı bir alanda prova ederek, yaşam tecrübeleri edinirler. Ancak oyun sadece çocuk özelinde değil tüm yaşamsal süreçlerimizde tecrübe edineceğimiz alanlar sağlar. İnsanın varoluşunda oyunun önemi vardır diyebiliriz.
Oyun araştırmacılarından biri olan PsikiyatristStuart Brown TED konuşmalarında;mizahın, oyunların, itiş-kakışın, flörtün ve fantezinin eğlencenin ötesinde şeyler olduğunu söylüyor. Çocuklukta bol bol oyun oynamak bizi mutlu ve zeki bir yetişkin yapar; bunu devam ettirmekse her ne yaşta olursak olalım bizi eskisinden de zeki kılabilir.
Oyun beyni harekete geçiren yegane araçlardan biridir. Oyun oynarken beyindeki sinaps bağlantılarımızın ateşlendiğini, frontal loba çok sayıda uyarıcı gittiğini biliyoruz. Bunlar hem beyin gelişimini etkileyen hem de hafıza, yaratıcılık, dikkat ve odaklanma mekanizmalarını etkilemektedir. Oyun, güvenli bir alan içerisinde deneyimlendiğinden çocukluktan başlayarak oyun deneyiminde yetişkin hallerimizde dahi güven mekanizmalarımızın inşası ve şekillendirilmesi bakımından etkiler görürüz. “Yetişkinler oyun oynamaz, oyun çocuk içindir”, “ oyun oynamak boş zamanlarını değerlendirsinler, oyalansınlar diye çocuklar için var” bağlamındaki sınırlamalar kültürel olarak karşımıza çıkan, ne yazık ki oyun ile gelişme fırsatlarımızı, girişimlerimizi ketleyen söylemdendir.
Oyun oynama davranışının aslında doğada kendiliğinden var olduğunu biliyoruz. Bunun en bilindik kanıtı, belgesellerde gördüğümüz avlanma içgüdüsüne sahip hayvanların oyun oynama ihtimalleri oluştuğunda, av yerine oyuna öncelik vererek, birden oyun oynamaya başladıkları sahnelerdir. Bunun yanı sıra hayvan davranışlarına yönelik yapılan bazı deneyler bize gösteriyor ki, oyun oynama deneyimine sahip hayvanlar zor şartlarla daha kolay baş ederek, daha kolay uyum sağlayıp hayatta kalma ihtimallerini arttırmaktadır.
Oyun oynamak, yaşamsal becerilerimizi geliştirdiği gibi ruh halimizi de olumlu anlamda zenginleştirerek bize yaşamlarımızda katkı sağlamaktadır. Kötü bir gün geçirdiğimizde oyun oynamak, günümüz ne kadar kötü geçmiş olursa olsun, ruhumuzu heyecanla dolduracağından, yaşam enerjimizi, gücümüzü, baş etme kapasitemizi geliştirerek günü güzel tamamlamamızı sağlayabilir.
Tüm bunların ışığında oyun; çocukluktan başlayarak bütün yaşamsal dönemlerimizde bizim dünyayla bağ kurup, geliştirmeye devam etmemize en büyük yardımcı, öğrenme süreçlerimizi etkileyerek kolaylaştırıcı ve yaşımız kaç olursa olsun iyilik halimizi doğrudan etkileyerek serotonin salgılamamıza ve mutlu olmamıza yarayan mucizedir. Sadece insanlar için de değil yeryüzündeki tüm canlılar için yaşamsaldır.
Yazan: Psikolojik Danışman Gökben Gökçeer
Bireysel Psikoterapi, Çocuk & Ergen Danışmanlığı ve Eğitim Koçluğu